Độc đáo tục nhuộm răng đen

Thứ sáu - 25/05/2012 03:02
“ Cái răng, cái tóc là góc con người “, ngay từ thời Việt cổ, trên mảnh đất Việt Nam đã có những cách bảo vệ, gìn giữ và vệ sinh răng miệng độc đáo như: Nhai trầu; ăn mía, bọc răng vàng… và người Thái Sơn La đã tìm ra cách riêng độc đáo không chỉ để bảo vệ mà còn làm đẹp, đó là: Nhuộm răng đen.

 
Theo nhiều tài liệu thì nhuộm răng đen không chỉ là cách riêng của người Thái. Bằng chứng là tiêu chuẩn vẻ đẹp của người con gái Việt Nam với mai tóc thề, áo tứ thân thướt tha mớ ba, mớ bảy và hàm răng đen hạt na… Tuy nhiên những vẻ đẹp đó hiện chỉ còn trên những tác phẩm văn học, những tài liệu, tư liệu lịch sử. Tại Sơn La, tuy không còn nhiều nhưng vẫn còn những người còn sử dụng phương pháp và cách thức nhuộm răng đen. Chắc chắn rằng phương pháp và cách thức nhuộm răng hoàn toàn khác biệt so với các dân tộc khác.
Người Thái bắt đầu nhuộm răng đen khi 14, 15 tuổi, tức là độ tuổi mà hàm răng người đã thay hết răng sữa, cấu trúc răng đã ổn định, chắc chắn. Nguyên liệu để nhuộm răng đó là nhựa cây mạy cu, một loại cây thân gỗ mọc tự nhiên và phổ biến trên núi rừng Tây Bắc. Đây cũng là loại cây được đồng bào ưa chuộng trong việc sử dụng làm củi đun nấu vì bắt lửa tốt, than lâu tàn và lớp muội than ( bồ hóng ) đen bóng. Vào chớm thu, khi các loài cây bắt đầu vào chu trình ngừng sinh trưởng, các bà, các mẹ thường vào rừng già chọn những cành cây to bằng bắp tay, bắp chân mang về phơi trên mái nhà nhằm tránh nhiệt độ cao phá hủy đi lớp tinh dầu của nhựa cây.

 
Để nhuộm răng, trước hết phải làm sạch răng bằng cách lấy miếng vỏ cau chà  lên mặt răng nhiều lần, tiếp theo dùng mồi lửa đốt cháy đoạn cây mạy cu còn nhựa sao cho cháy ở một phần của đoạn cây, khi khói bốc lên nhiều họ hơ vào đoạn sắt hình thang để khói bám vào thanh sắt cho tới khi lớp khói bám dày họ dùng 2 ngón tay miết nhẹ để lấy phần muội khói trà đều vào hàm răng cho kín. Việc trà muội khói cây mạy cu vào hàm răng phải mất thời gian từ 30-40 phút sao cho răng đen bóng. Sau khi nhuộm răng xong cần kiêng ăn đồ nóng, đồ cứng  từ 7 - 10 ngày. Lần đầu nhuộm răng đen, 6 tháng sau nhuộm lại lần thứ 2 theo đúng qui trình nhuộm, tiếp theo cứ 1 năm nhuộm lại 1 lần như vậy răng sẽ đen bóng không bị bạc màu.
Cuộc sống hiện đại ngày nay cùng với sự sẵn có của các loại thuốc đánh răng, mỹ phẩm và quan niệm về hàm răng đẹp đã thay đổi rất nhiều. Vì vậy, tục nhuộm răng đen đang dần mất đi, chỉ còn lại ở một vài người cao tuổi tại Sơn La, trước đây đã nhuộm răng và bây giờ vẫn còn có nhu cầu tiếp tục nhuộm răng để bảo vệ và làm đẹp răng. Một trong những người tiêu biểu là cụ Lò Thị Tiêng tại Bản Noong Bon, xã Bó Mười huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La. Và dù sao đi chăng nữa. Tục nhuộm răng đen là một nét đẹp truyền thống của người Thái trong việc bảo vệ và làm đẹp răng miệng. Đây cũng là một tập tục phản ánh quan niệm về cái đẹp trong cuộc sống của người Thái Sơn La.

Tác giả bài viết: Quàng Mạnh Tiến

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây